به اراده نفس ، بدن ، به صورت اخروى متحول شود ، بايد از ماده ، مجرد شود و گرنه تناسخ لازم آيد و از ناحيهء تنزل نفس از مقام شامخ خود تعلق تدبيرى صورت پيوندد و از آنجا كه تعلق بعد از موت ، تدبيرى نيست ، قهرا بايد صور معدنى و نباتى و حيوانى ، منشأ تحصل ماده بدنى شود و با انتقال صورت اخير به آخرت ، بدن حامل استعداد ، بعد از انحلال تركيب ، ودايع حاصل از صورت اخير را حامل باشد و از باب ملازمهء بين مادهء بدن و نفس منتقل به آخرت ، اين حالت ، مرتب و لا ينقطع تكرار شود ؛ چون هر صورت منتقل به آخرت ، داراى ماده‌اى است كه حامل امكان آن است و امكان ندارد با حفظ ماديت ، محشور شود ، كما صرّح به الحكيم المحشّي ، ناچار به صورتى مناسب با آخرت محشور شود و ناچار مادهء خود را در نشأت مناسب با آن ، كه دنيا باشد رها نمايد و به حكم مناسبت مذكور ، آن را به طرف خود جلب نمايد و هكذا حكم مذكور در ماده جارى شود ، و احدى نمىتواند به اين لازم ملتزم شود . * * * با تأمل و دقت در اطراف روايت منقول از امام صادق - عليه و آبائه و اولاده السلام - به اين مهم پى مىبريم كه مفهوم آن ، بر مراد مؤلف سبيل الرشاد دلالت ندارد ، چون حكيم محشى معتقد است كه بدن به حركت جوهر به طرف نفس متحول است ، ناچار اين تحول ، جريان دارد تا از براى تعلق نفس صلاحيت داشته باشد ، مدلول حديث ، آن است كه اجزاى بدن ، بدون تحول ، تا قيام قيامت در خاك مستور است و از اثر نفخهء اولى ، اجزاى متفرقهء ممتازه با تجمع به صورت قالب و بدن ، از براى تعلق نفس قابل مىگردد . و اين ، مسلم است كه اگر اجزاى بدنى به حركت جوهرى متحرك باشند ، اين حركت ، بدون متصور شدن اجزا به صورتهاى گوناگون امكان ندارد . و ما ، در عالم ماده نمىتوانيم بدنى بالفعل تصور نماييم كه هر جزء آن در مكانى واقع شده باشد و از ناحيهء تفرق اجزا ، آثار حاصل از نفس چون قائم به مركب بود ، قهرا باطل و نظير ساير هيآت قائم به بدن